Skip to content
ssc.gov.vn
Thị trường chứng khoán phái sinh
Tăng cường công tác đào tạo, tuyên truyền - Bước chuẩn bị quan trọng để chính thức vận hành thị trường chứng khoán phái sinh vào năm 2016
06/05/2015

  Nhằm nâng cao hơn nữa vai trò và vị thế của thị trường chứng khoán (TTCK) đối với nền kinh tế, đồng thời giúp các tổ chức hoạt động trên TTCK có thêm công cụ để phòng ngừa rủi ro, ngày 11/3/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 366/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán phái sinh (TTCKPS) tại Việt Nam. Theo lộ trình, TTCKPS sẽ chính thức được đưa vào vận hành từ năm 2016. Để thực hiện được mục tiêu này, thời gian qua, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã và đang chuẩn bị kỹ lưỡng các điều kiện cần thiết cũng như các nền tảng cơ bản cho TTCKPS như xây dựng khung pháp lý, sản phẩm hàng hóa, hạ tầng công nghệ... Trong số các bước đi quan trọng chuẩn bị cho sự ra đời của thị trường bậc cao này, công tác tuyên truyền và đào tạo về TTCKPS đã được UBCKNN hết sức chú trọng và đã bắt đầu triển khai từ tháng 4/2015 nhằm nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên trong UBCKNN, các Sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK), Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (TTLKCK), thành viên thị trường và nhà đầu tư. Để hiểu rõ hơn vấn đề này, Tạp chí Chứng khoán đã phỏng vấn TSKH. Nguyễn Thành Long - Phó Chủ tịch UBCKNN xoay quanh chủ đề trên.

  Thưa Phó Chủ tịch, đối với bất kỳ thị trường nào, để vận hành thành công và phát triển bền vững thì kiến thức và trình độ của nhà đầu tư, của thành viên thị trường luôn giữ vị trí quan trọng. Đối với TTCK Việt Nam, chứng khoán phái sinh (CKPS) và TTCKPS là lĩnh vực còn rất mới mẻ. Xin Phó Chủ tịch cho biết, để chuẩn bị vận hành TTCKPS vào năm 2016, kế hoạch và lộ trình triển khai công tác tuyên truyền, đào tạo, phổ biến kiến thức về TTCKPS đã được chú trọng và sẽ được triển khai như thế nào?

  CKPS và TTCKPS đúng là lĩnh vực còn rất mới mẻ ở nước ta và đây cũng là thị trường khá phức tạp. Ý thức được điều này nên UBCKNN đã chú trọng công tác tuyên tuyền, đào tạo, phổ cập kiến thức về TTCKPS ngay từ đầu, trước khi bắt tay triển khai các công việc khác như xây dựng khung pháp lý cho hoạt động của thị trường. Kế hoạch tuyên truyền được xây dựng chi tiết theo từng quý, từng nội dung và giao cho từng đơn vị chủ trì, triển khai bao gồm 3 mảng chính. Thứ nhất là tuyên truyền, phổ biến kiến thức về CKPS và TTCKPS từ đơn giản đến phức tạp như: các khái niệm, các sản phẩm như hợp đồng tương lai (HĐTL), hợp đồng quyền chọn, cách sử dụng các sản phẩm trong phòng ngừa rủi ro… Thứ hai là tuyên truyền về quá trình xây dựng và phát triển TTCKPS và các văn bản pháp lý nhằm giúp công chúng đầu tư và thành viên thị trường định hình rõ được ý nghĩa, triết lý quản lý các nội dung quy định dự kiến về CKPS và TTCKPS. Đến nay, các nội dung về khung pháp lý về TTCKPS đã được phổ biến qua 5 cuộc hội thảo quy mô rộng rãi tại Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh. Thứ ba là thông tin, tuyên truyền về cơ chế giao dịch và cách thức vận hành TTCKPS để thành viên thị trường hiểu được về cơ chế, cách thức vận hành và tổ chức của TTCKPS. Đến nay, các SGDCK và TTLKCK cũng đã và đang rất tích cực giới thiệu, tuyên truyền về vấn đề này.

  Theo kế hoạch, các nội dung tuyên truyền, phổ biến kiến thức về CKPS và TTCKPS sẽ tiếp tục được triển khai toàn diện trong năm 2015 với nhiều hình thức khác nhau như qua cổng thông tin điện tử của UBCKNN, qua các ấn phẩm đã được xuất bản, qua các kênh truyền hình… cùng với các chương trình đào tạo chuyên sâu. Công tác đào tạo người hành nghề được triển khai trên nền tảng giáo trình mới kể từ tháng 4/2015.

  TTCKPS là một thị trường bậc cao, có mức độ phức tạp hơn nhiều so với TTCK cơ sở, đặc biệt là vấn đề rủi ro. Vậy, công tác tuyên truyền, đào tạo về bản chất, cơ chế vận hành của TTCKPS cần tập trung vào những vấn đề cụ thể nào thưa Phó Chủ tịch?

  TTCKPS là một cấu phần quan trọng trong tổng thể thị trường tài chính nói chung và hỗ trợ quan trọng cho TTCK cơ sở. Nói đúng hơn thì thị trường cơ sở nhằm mục đích kiến tạo lợi nhuận cho nhà đầu tư, còn TTCKPS thì chủ yếu nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro, bảo vệ các khoản lợi nhuận tạo ra trên TTCK cơ sở. Tuy nhiên, CKPS lại phức tạp hơn so với chứng khoán cơ sở, đặc biệt do cơ chế hoạt động của sản phẩm này dựa trên nguyên tắc đòn bẩy tài chính, vì vậy, chúng sẽ tạo rủi ro cho nhà đầu tư sử dụng CKPS mà chưa hiểu thấu đáo về cấu trúc và cơ chế hoạt động thanh toán của sản phẩm này. Do vậy, chúng ta sẽ xây dựng và đưa ra thị trường các sản phẩm CKPS từ đơn giản đến phức tạp, bảo đảm phù hợp với nhu cầu và khả năng quản trị rủi ro của thị trường. Vì vậy, công tác tuyên truyền cũng sẽ tập trung vào các nội dung để công chúng đầu tư, thành viên thị trường hiểu được đặc tính cơ bản của CKPS, trước mắt tập trung vào các sản phẩm sẽ đưa ra trước như HĐTL chỉ số cổ phiếu, HĐTL trái phiếu. Mục tiêu quan trọng nhất là giúp nhà đầu tư hiểu và biết cách sử dụng chúng như một công cụ hỗ trợ và quản lý rủi ro trong giao dịch chứng khoán cơ sở. Mục tiêu kế tiếp là cho nhà đầu tư thấy các rủi ro tiềm ẩn nếu sử dụng chúng như một công cụ đầu cơ, kiến tạo lợi nhuận do tính chất đòn bẩy tài chính của các sản phẩm này. Do vậy, nhà đầu tư phải nắm rõ chiến lược đầu tư, phòng ngừa rủi ro của mình khi tham gia giao dịch CKPS để thực hiện đúng vị thế giao dịch. Tiếp theo, công tác tuyên truyền cũng sẽ tập trung cụ thể về cơ chế giao dịch từ bước đầu tư ký quỹ bảo đảm thanh toán, ký quỹ ban đầu, ký quỹ duy trì, vị thế giao dịch… để nhà đầu tư nắm rõ khi tham gia giao dịch. Đối với các thành viên thị trường, công tác tập huấn, đào tạo sẽ tập trung vào xây dựng, tổ chức bộ phận quản lý, kiểm soát rủi ro trong đầu tư, giao dịch CKPS; tập huấn về quản lý tài sản ký quỹ, kiểm soát rủi ro từ hệ thống tài khoản của khách hàng, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời nếu khách hàng mất khả năng thanh toán; trao đổi kinh nghiệm với chuyên gia quốc tế về cơ chế vận hành hệ thống tài khoản tại các thành viên giao dịch, bù trừ.

  Nhìn chung, trong thời gian tới UBCKNN sẽ phối hợp với các SGDCK, TTLKCK và các tổ chức tài chính quốc tế để triển khai định kỳ các cuộc hội thảo, tập huấn, các chương trình sự kiện về CKPS và TTCKPS dưới tất cả các góc độ, như về sản phẩm, về hạ tầng và hệ thống công nghệ, về khung pháp lý, quản lý và định hướng phát triển, về cơ chế quản lý rủi ro các cấp độ khác nhau (cấp độ nhà đầu tư, cấp độ thành viên giao dịch, thành viên bù trừ, cấp độ trung tâm thanh toán bù trừ - CCP…) và dành cho các đối tượng tham gia khác nhau như nhà đầu tư, thành viên thị trường, SGDCK, TTLKCK…

  Kinh nghiệm quốc tế cho thấy để triển khai TTCKPS thành công, công tác tuyên truyền, đào tạo cho công chúng đầu tư có vị trí rất quan trọng. Xin Phó Chủ tịch chia sẻ một số kinh nghiệm của các nước về công tác tuyên truyền phổ biến về TTCKPS mà UBCKNN đã tham khảo và dự định áp dụng?

  Đối với các nước có thị trường tài chính phát triển lâu năm thì nhà đầu tư đã am hiểu khá rõ đối với các CKPS cơ bản. Tuy nhiên, đối với các sản phẩm CKPS mới, phức tạp thì họ cũng tập trung phổ biến kiến thức thường xuyên để nhà đầu tư hiểu và ý thức được những rủi ro khi tham gia giao dịch. Các hình thức, phương thức tuyên truyền, đào tạo về CKPS tại các nước khá đa dạng. Thứ nhất, các cơ quan quản lý liên quan sẽ phối hợp với các hiệp hội, thành viên thị trường để cùng xây dựng các chương trình đào tạo, tuyên truyền với nội dung, cách thức phù hợp với đối tượng nhà đầu tư. Thứ hai, hình thức tuyên truyền, đào tạo có thể được thực hiện qua việc tổ chức các khóa đào tạo trực tiếp, xây dựng các ấn phẩm, đĩa CD, đào tạo trực tuyến, hội thảo, truyền hình, đăng tải trên website, các cuộc thi… Ngoài ra, các chương trình đào tạo về CKPS và TTCKPS cũng được lồng ghép vào chương trình đào tạo tại các trường đại học… Gần đây, một số các quốc gia đã đi xa hơn (ví dụ như Hàn Quốc kể từ năm nay), thì chỉ cho phép nhà đầu tư đã tham gia học và đã vượt qua một số kỳ thi sát hạch mới được mở tài khoản giao dịch CKPS.

  Xin Phó Chủ tịch cho biết đến thời điểm này, công tác chuẩn bị cho TTCKPS như xây dựng khung pháp lý, hoàn thiện cơ sở hạ tầng bao gồm hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ CKPS, hệ thống giám sát và công bố thông tin được triển khai đến đâu?

  Nhằm triển khai Đề án xây dựng và phát triển TTCKPS tại Việt Nam đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 366/QĐ-TTg ngày 11/3/2014 theo đúng lộ trình, cho đến nay công tác chuẩn bị đã được gấp rút triển khai. Về khung pháp lý, dự thảo Nghị định về CKPS và TTCKPS đã được hoàn thiện trình Chính phủ để ban hành trong thời gian tới. Song song với quá trình xây dựng Nghị định về CKPS và TTCKPS, UBCKNN cũng đã tiến hành đồng thời xây dựng Thông tư nhằm hướng dẫn Nghị định. Các nội dung của dự thảo thông tư đã được chuẩn bị khá công phu với nhiều nội dung cụ thể nhằm bảo đảm tính tổng thể và gắn kết các nội dung khi triển khai. Các nội dung trong dự thảo thông tư về CKPS và TTCKPS đều dựa trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm các nước có thị trường phát triển và trong khu vực với các thông lệ được chấp nhận phổ biến.

  Để bảo đảm đưa vào vận hành TTCKPS theo kế hoạch, UBCKNN cũng phối hợp và chỉ đạo các SGDCK, TTLKCK nghiên cứu xây dựng các phương án về hệ thống, hạ tầng kỹ thuật phù hợp nhằm bảo đảm tiến độ triển khai cũng như hiệu quả, an toàn.

  Xin cảm ơn Phó Chủ tịch!

(UBCKNN)

Các tin khác