Skip to content
ssc.gov.vn
Thị trường chứng khoán phái sinh
Các loại hợp đồng quyền chọn
07/01/2016

Hợp đồng quyền chọn là thỏa thuận hoặc cam kết giữa bên mua và bên bán về một giao dịch tài sản cơ sở với giá xác định trong tương lai, trong đó bên mua của hợp đồng có quyền lựa chọn thực hiện giao dịch hay không (trong tương lai) bằng việc trả một khoản phí nhất định cho bên bán.

Về cơ bản, hợp đồng quyền chọn có hai loại chính: hợp đồng quyền chọn mua và hợp đồng quyền chọn bán. Hợp đồng quyền chọn mua (call option) cho phép bên mua hợp đồng có quyền mua tài sản cơ sở với giá xác định. Hợp đồng quyền chọn bán (put option) cho phép bên mua hợp đồng có quyền bán tài sản cơ sở với giá xác định.

Hợp đồng quyền chọn còn được phân loại theo cách thức thực hiện quyền thành hợp đồng quyền chọn kiểu Mỹ và hợp đồng quyền chọn kiểu Châu Âu. Với quyền chọn kiểu Mỹ, bên mua của hợp đồng được thực hiện quyền vào bất cứ thời điểm nào trong khoảng thời gian tính cho đến khi quyền chọn đáo hạn. Trong khi đó, bên mua hợp đồng quyền chọn kiểu Châu Âu chỉ có thể thực hiện quyền vào ngày đáo hạn hợp đồng.

Bên cạnh những cách phân loại này, hợp đồng quyền chọn cũng có thể được phân loại căn cứ vào tài sản cơ sở. Theo đó, trên thị trường hợp đồng quyền chọn có những sản phẩm sau:

Hợp đồng quyền chọn cổ phiếu: Là những hợp đồng quyền chọn được thiết kế với tài sản cơ sở là một cổ phiếu đơn lẻ. Về mặt khái niệm, quyền chọn cổ phiếu đơn lẻ đem lại cho người nắm giữ nó quyền, chứ không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán một cổ phiếu cụ thể với số lượng nhất định ở mức giá xác định vào hoặc trước một thời điểm đã biết trong tương lai.

Hợp đồng quyền chọn chỉ số cổ phiếu: Là hợp đồng quyền chọn được xây dựng dựa trên một chỉ số cổ phiếu. Chỉ số cổ phiếu này có thể đại diện cho toàn bộ thị trường nói chung hay cho những khu vực/ngành cụ thể trên thị trường.

Với quyền chọn chỉ số cổ phiếu, nhà đầu tư có thể tiếp cận với toàn bộ thị trường hoặc với những phân mảng cụ thể của thị trường (xác định theo ngành – như công nghệ thông tin, dịch vụ tài chính, hàng tiêu dùng…; hoặc khu vực – như quy mô vốn hóa lớn, quy mô vốn hóa nhỏ) chỉ thông qua một giao dịch duy nhất thay vì đồng thời thực hiện nhiều giao dịch với các (quyền chọn) cổ phiếu đơn lẻ khác nhau.

Hợp đồng quyền chọn lãi suất: Quyền chọn lãi suất là quyền chọn mà tài sản cơ sở của hợp đồng là một lãi suất hoặc tài sản gắn liền với lãi suất. Hợp đồng quyền chọn trái phiếu cũng nằm trong nhóm này khi yếu tố cơ sở của hợp đồng liên quan đến lãi suất trung và dài hạn (thời hạn trên một năm).

Hợp đồng quyền chọn tiền tệ: bao gồm quyền chọn đối với tài sản giao ngay và quyền chọn đối với hợp đồng tương lai tiền tệ. Nếu tài sản cơ sở của quyền chọn tiền tệ tham chiếu đến tỷ giá giao ngay, quyền chọn tiền tệ đem lại cho bên mua của hợp đồng quyền được mua (hoặc bán) một lượng ngoại tệ nhất định (đồng tiền cơ sở của quyền chọn) theo tỷ giá cố định trong tương lai. Trong trường hợp quyền chọn đối với hợp đồng tương lai tiền tệ, người mua quyền chọn có quyền được giữ một vị thế nhất định đối với hợp đồng tương lai cơ sở nếu họ quyết định thực hiện quyền. Công cụ này cho phép các nhà đầu tư hay các doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro hoặc tận dụng cơ hội để kiếm lợi nhuận từ những biến động của tỷ giá trên thị trường ngoại hối.

Hợp đồng quyền chọn hợp đồng tương lai: Là quyền chọn mà tài sản cơ sở của hợp đồng là một hợp đồng tương lai. Theo đó, người nắm giữ quyền chọn hợp đồng tương lai có quyền được mua (nếu là quyền chọn mua) hoặc bán (nếu là quyền chọn bán) một số lượng nhất định hợp đồng tương lai cơ sở với giá thỏa thuận trước vào hoặc trước một ngày cụ thể trong tương lai.

Hợp đồng quyền chọn hàng hóa: Là quyền chọn mà tài sản cơ sở của hợp đồng là một loại hàng hóa cơ bản (nông sản, kim loại quý, kim loại công nghiệp...).

UBCKNN

Các tin khác