Skip to content
ssc.gov.vn
Hoàn thiện khung khổ pháp lý về chứng khoán phái sinh
Thông tư hướng dẫn về chứng khoán phái sinh sẽ giúp thị trường ngày càng phát triển (Ý kiến của ông Nguyễn Kim Long - Giám đốc Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI)
270
15/04/2021

(Ý kiến của ông Nguyễn Kim Long  - Giám đốc Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI)

Hiện cơ quan quản lý đang gấp rút lấy ý kiến các thành viên thị trường nhằm hoàn thiện Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 158/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 của Chính phủ và chứng khoán phái sinh (CKPS) và thị trường chứng khoán (TTCK) phái sinh. Về cơ bản SSI hoàn toàn đồng ý với dự thảo Thông tư và có bổ sung thêm một số ý kiến đóng góp như sau:

Thứ nhất, tại điểm b, Khoản 1, Điều 9 của dự thảo Thông tư về nguyên tắc thanh toán giao dịch CKPS cho nhà đầu tư có nhắc tới “trường hợp thanh toán là hợp đồng thanh toán dưới hình thức chuyển giao cơ sở: nhà đầu tư cơ sở hoặc tài sản có thể chuyển giao theo quy định…”. Theo SSI, nên bổ sung quy định tài sản có thể chuyển giao theo quy định bao gồm tài sản nào để công ty chứng khoán (CTCK) có căn cứ rõ ràng để thực hiện khi có phát sinh.

Thứ hai, tại điểm a, Khoản 3, Điều 10 về tài khoản ký quỹ của nhà đầu tư có quy định “Nhà đầu tư có trách nhiệm nộp đầy đủ ký quỹ ban đầu cho toàn bộ vị thế dự kiến mở cho thanh viên bù trừ (TVBT) trước khi thực hiện giao dịch, ngoại trừ các giao dịch đối ứng” và Khoản 1, Điều 13 về ký quỹ của TVBT cũng quy định “Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (TCTLK & BTCKVN) xác định mức ký quỹ yêu cầu mà TVBT phải nộp cho các vị thế đứng tên TVBT vẫn còn đang lưu hành sau khi kết thúc giờ giao dịch”. Trong khi đó, theo Điều 13 của Dự thảo Thông tư, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) xác định ký quỹ yêu cầu cho TVBT sau giờ giao dịch. Như vậy, phần ký quỹ của nhà đầu tư cho TVBT sẽ do TVBT được quyết định mức ký quỹ linh hoạt và vẫn đảm bảo đủ ký quỹ cho VSD theo thời gian quy định mà không phụ thuộc vào mức ký quỹ tối thiểu theo quy định của VSD? Do vậy, SSI đề xuất làm rõ điều này để CTCK có căn cứ thực hiện. Việc xác định mức ký quỹ cho nhà đầu tư để CTCK có thể chủ động thực hiện linh hoạt theo đối tượng khách hàng mà không phụ thuộc vào mức ký quỹ tối thiểu của VSD.

Thứ ba, về vấn đề ký quỹ của thành viên bù trừ, tại Khoản 5, Điều 13 dự thảo Thông tư có quy định “… trường hợp TVBT không đảm bảo giá trị tài sản ký quỹ theo yêu cầu, TCTLK & BTCKVN có quyền cảnh báo thành viên bù trừ…”, SSI mong muốn cơ quan soạn thảo quy định rõ thời gian VSD gửi cảnh báo cho TVBT và trước khi áp dụng một trong các biện pháp xử lý để CTCK nắm được thông tin kịp thời và thông báo cho khách hàng. Mặt khác, theo quy định tại Khoản 1, Điều 13, mức ký quỹ yêu cầu được VSD xác định cho TVBT là sau giờ giao dịch. Do vậy, SSI đề xuất làm rõ phần giá trị ký quỹ yêu cầu sẽ không bao gồm các vị thế mở trong ngày để áp dụng các biện pháp xử lý.

Thứ tư, điểm d, Khoản 5, Điều 14 của dự thảo Thông tư về tài sản ký quỹ có quy định “Trong vòng 01 ngày sau khi xử lý tài sản ký quỹ, TVBT phải thông báo bằng văn bản cho nhà đầu tư về việc xử lý tài sản ký quỹ”. Về vấn đề “thông báo bằng văn bản” SSI đề xuất điều chỉnh thành “thông báo theo các phương thức đã thống nhất tại hợp đồng giao dịch CKPS hoặc thỏa thuận khác” để CTCK được linh hoạt lựa chọn các phương thức thông báo đã được thống nhất với khách hàng trong hợp đồng hoặc các văn bản khác.

Ngoài những ý kiến sửa đổi đóng góp như trên, SSI có thêm một số ý kiến bổ sung như: (i) Về futures, VN30, đang dùng giá ATC có thể dễ tạo biến động mạnh vào ngày đáo hạn, vì vậy nên dùng giá khớp lệnh trung bình trong một khoảng thời gian nào đó ở ngày đáo hạn để tránh việc mua bán tại đúng một thời điểm ATC (như TTCK Mỹ dùng giá “mở cửa đặc biệt” được tính toán dựa trên giá mở cửa chứ không dùng giá đóng cửa). Vấn đề này càng đáng xem xét trong thời gian gần đây, khi giao dịch trên SGDCK Tp. Hồ Chí Minh (HOSE) có xảy ra tình trạng nghẽn lệnh vào giữa phiên giao dịch buổi chiều dẫn đến kết quả giao dịch phiên ATC không phản ánh đúng nhu cầu của thị trường trong những ngày này; (ii) Xem xét cho bù trừ tiền ký quỹ khi Long và Short hai loại hợp đồng khác thời hạn, hiện nay, Long hợp đồng tháng 4 và Short hợp đồng tháng 5, cần phải có tiền ký quỹ như là Long 2 hợp đồng tháng 4. Tuy nhiên, xét về mức độ rủi ro, rủi ro của việc Long và Short như trên rất thấp, thấp hơn nhiều việc Long một hợp đồng.

SSI mong rằng, cơ quan soạn thảo sẽ nhanh chóng hoàn thiện dự thảo Thông tư làm căn cứ pháp lý để giúp TTCK phái sinh thêm minh bạch và ngày càng phát triển mạnh hơn.

Các bài viết khác: