Skip to content
ssc.gov.vn
Phỏng vấn - Trao đổi
Hội nhập thị trường vốn khu vực: Gắn kết và thích ứng để phát triển bền vững
1
15/01/2021

Năm 2020, Việt Nam tiếp nhận vai trò Chủ tịch ASEAN và cũng là lần đầu tiên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đảm nhận vai trò Chủ tịch chủ trì Diễn đàn thị trường vốn ASEAN (ACMF)1 kể từ khi ACMF thành lập năm 2004. Trong bối cảnh cả thế giới oằn mình chống đỡ đại dịch COVID -19, chủ đề thích ứng và phát triển bền vững nhận được sự quan tâm đặc biệt và trở thành nội dung ưu tiên thảo luận tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Chủ đề năm ASEAN 2020 của Việt Nam được các quốc gia thành viên đánh giá là rất chính xác, trở thành một thương hiệu của ASEAN, đó là một ASEAN “Gắn kết và chủ động thích ứng”. Nhân dịp Năm mới Tân Sửu, Tạp chí Chứng khoán đã phỏng vấn ông Vũ Chí Dũng, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, UBCKNN để hiểu rõ hơn về chủ đề này.

Thưa ông, xin ông cho biết vài nét khái quát về công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế của UBCKNN trong năm 2020?

Năm 2020, các hoạt động đối ngoại song phương và đa phương cũng như các dự án đều tập trung hỗ trợ công tác xây dựng, phổ biến khung pháp lý hướng dẫn Luật Chứng khoán. Trọng tâm là triển khai các chương trình hội thảo tập trung, cung cấp các báo cáo khuyến nghị của các chuyên gia tư vấn và đào tạo trong khuôn khổ Dự án VIE032 “Nâng cao năng lực trong lĩnh vực Tài chính” do Chính phủ Luxembourg tài trợ và Dự án “Nâng cao năng lực về cải thiện tính công bằng và minh bạch của thị trường cổ phiếu Việt Nam” do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ. Đồng thời, UBCKNN đã triển khai các hoạt động liên quan đến chương trình Tài chính xanh, Phát triển bền vững và Quản trị công ty trong khuôn khổ chương trình hợp tác với Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) về nội dung “Cải cách khu vực Tài chính xanh” và Chương trình hợp tác với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) về Phát triển thị trường vốn xanh bền vững.

UBCKNN đã tận dụng hỗ trợ kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới (WB) về nâng hạng thị trường trong khuôn khổ chương trình phát triển thị trường vốn J-CAP. Hỗ trợ kỹ thuật tập trung các hoạt động nhằm đánh giá, tư vấn về các giải pháp nhằm tháo gỡ những trở ngại đối với việc nâng hạng TTCK từ Cận biên lên Mới nổi theo phân hạng của MSCI và/hoặc FTSE Russell. Kết quả là FTSE Russell tiếp tục duy trì Việt Nam trong danh sách chờ xét nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.

Đặc biệt, trong năm 2020, UBCKNN đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong vai trò Chủ tịch ACMF, đã chủ trì tổ chức và điều hành 02 Hội nghị cấp Chủ tịch, 02 Hội nghị cấp Phó Chủ tịch, 02 Hội nghị hỗn hợp ACMF và WC-CMD, tổ chức hàng chục cuộc họp với các nước thành viên và cộng đồng doanh nghiệp ASEAN theo hình thức trực tuyến. Tuy ảnh hưởng của đại dịch COVID -19 đã tác động không nhỏ đến việc triển khai các hoạt động của ACMF năm 2020, nhưng tại các cuộc họp các nước ASEAN đều đánh giá cao vai trò chủ trì và điều phối của UBCKNN Việt Nam trong việc chủ động, tích cực phối hợp với cơ quan quản lý TTCK và các thành viên thị trường trong các nước ASEAN để thúc đẩy các hoạt động triển khai các sáng kiến của ACMF đạt được các mục tiêu đã đặt ra của năm 2020.

Thưa ông, trong thời gian tới, công tác hội nhập của UBCKNN sẽ tập trung vào những mảng công việc nào để hiện thực hóa Lộ trình Phát triển bền vững thị trường Vốn ASEAN và Tầm nhìn ACMF đến năm 2025?

Trong tiến trình ASEAN Việt Nam 2020, UBCKNN đảm nhận vai trò Chủ tịch ACMF. Đây cũng là lần đầu tiên UBCKNN chủ trì ACMF kể từ khi ACMF thành lập năm 2004. Trên cơ sở chủ đề quốc gia “ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng”, UBCKNN tập trung nỗ lực thúc đẩy các sáng kiến của ACMF hướng tới phát triển thị trường vốn khu vực “gắn kết, phát triển toàn diện và linh hoạt” như đã đặt ra tại Tầm nhìn ACMF 2025.

Tại Hội nghị Chủ tịch ACMF lần thứ 32 tổ chức tại Hà Nội vào ngày 09/3/2020, trong bối cảnh dịch COVID -19 bắt đầu bùng phát và gây ngưng trệ hầu hết các hoạt động kinh tế, xã hội của các nước trong khu vực, UBCKNN đã đưa ra thảo luận tại Hội nghị về các biện pháp ứng phó của các cơ quan quản lý thị trường vốn khu vực để bảo vệ tính liên tục, trật tự và hiệu quả của thị trường vốn và nhận được sự ủng hộ và quan tâm của các thành viên ACMF. Các biện pháp sau đó được tổng hợp và cập nhật để trở thành một bộ tài liệu tham khảo chung cho các cơ quan quản lý thị trường vốn để đối phó với đại dịch COVID -19 cũng như những tình huống tương tự trong tương lai. Các nước ASEAN đều đánh giá cao tính hữu ích và kịp thời của chủ đề trên, giúp các nước chia sẻ và học hỏi các biện pháp tổng thể và đa dạng nhằm đảm bảo thị trường vốn vận hành thông suốt, ổn định tâm lý nhà đầu tư và hỗ trợ hiệu quả cho các thành viên trên thị trường vốn (tổ chức niêm yết, tổ chức trung gian thị trường vốn). 

Dưới tác động của đại dịch COVID -19, “thế giới phẳng” dường như bị dịch chuyển ngược khi các quốc gia siết chặt quản lý đường biên để ngăn chặn sự lan tỏa của dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân. Câu chuyện về khả năng thích ứng và chống chịu với rủi ro được nhắc đến như một điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững. Nhận thức được tầm quan trọng của thị trường vốn trong việc tài trợ cho các mục tiêu phát triển bền vững, ACMF đã đi đầu trong các nỗ lực thúc đẩy tài chính bền vững trong khu vực, trong đó UBCKNN luôn là một trong những thành viên tích cực tham gia vào quá trình phát triển và quảng bá các sáng kiến. Một trong những thành tựu nổi bật trong năm Chủ tịch ACMF 2020 là Lộ trình Phát triển bền vững thị trường Vốn ASEAN đã được hoàn thiện và chính thức công bố vào tháng 5/2020. Với phương pháp tiếp cận đa chiều, Lộ trình đã đưa ra định hướng chiến lược và toàn diện cho việc phát triển hệ sinh thái bền vững cho thị trường vốn toàn khu vực trong năm năm tiếp theo. ACMF cũng thống nhất Lộ trình sẽ là một “văn bản sống” để đảm bảo tính linh hoạt trong việc sửa đổi và cập nhật phù hợp với điều kiện phát triển của thị trường vốn khu vực. Lộ trình xây dựng hệ thống các khuyến nghị hành động tập trung vào khu vực tư nhân, được chia làm bốn lĩnh vực ưu tiên chính, bao gồm: (i) tăng cường các nền tảng cho tài chính bền vững; (ii) thúc đẩy phát triển các sản phẩm và tạo khả năng tiếp cận tới các khu vực chưa được phục vụ; (iii) nâng cao nhận thức và xây dựng năng lực; (iv) tăng cường mối liên kết giữa các phân khúc khác nhau của hệ sinh thái tài chính bền vững ASEAN. Tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính ASEAN lần thứ 24 tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2020, các Bộ trưởng Tài chính ASEAN đã đánh giá cao và hoan nghênh nỗ lực của ACMF cũng như UBCKNN trong việc hoàn thiện Lộ trình Phát triển Bền vững Thị trường Vốn ASEAN, góp phần tích cực vào việc thúc đẩy chương trình nghị sự về phát triển bền vững của khu vực.

Để hiện thực hóa Tầm nhìn ACMF đến năm 2025 xây dựng “thị trường vốn ASEAN liên kết, phát triển bao trùm và linh hoạt”, UBCKNN đã và đang chủ trì xây dựng Kế hoạch Hành động ACMF giai đoạn 2021 - 2025. Kế thừa các thành tựu đã đạt được trong giai đoạn 2016 - 2020, Kế hoạch Hành động 2021 - 2025 sẽ tiếp tục phát triển các sáng kiến hiện tại của ACMF trên cơ sở gắn chặt với các khuyến nghị hành động đã được đưa ra trong Lộ trình Phát triển bền vững thị trường vốn ASEAN cũng như tình hình phát triển thực tế và phản hồi của thị trường. Tại Hội nghị ACMF lần thứ 33 tổ chức tại Hà Nội vào ngày 09/12/2020, UBCKNN đã trình lên ACMF thông qua các ưu tiên chính trong Kế hoạch Hành động giai đoạn 2021 – 2025, bao gồm: (i) Thúc đẩy công bố thông tin và minh bạch ở mức độ cao hơn; (ii) Tiếp tục hài hòa các khung khổ quản lý; (iii) Tăng cường xây dựng năng lực; (iv) Mở rộng thông tin tuyên truyền và nâng cao nhận thức; (iv) Củng cố hợp tác và phối hợp. Các ưu tiên chính được phê duyệt là tiền đề và cơ sở quan trọng cho việc xây dựng hệ thống các sáng kiến và hành động cụ thể triển khai Kế hoạch Hành động, đảm bảo tiến độ dự kiến thông qua Kế hoạch Hành động vào đầu năm 2021.

Xuất phát từ đặc thù thị trường vốn khu vực bị phân mảng, mức độ phát triển giữa thị trường chứng khoán (TTCK) các nước không đồng đều, ACMF áp dụng phương thức tham gia tự nguyện, tức là các nước sẽ tham gia sáng kiến khi điều kiện thị trường trong nước sẵn sàng và phù hợp. Điều này giúp đảm bảo tính linh hoạt trong việc triển khai các sáng kiến, nhưng đồng thời cũng dẫn đến thực trạng một số sáng kiến của ACMF chỉ có sự tham gia của các thành viên có thị trường vốn phát triển trong khu vực như Malaysia, Singapore và Thái Lan. Nhận thức sâu sắc hạn chế này trong hoạt động của ACMF, trong vai trò Chủ tịch ACMF 2020, UBCKNN đã nỗ lực thúc đẩy xây dựng các sáng kiến của ACMF theo hướng phát triển bao trùm, tăng cường sự tham gia của tất cả các nước thành viên trong các sáng kiến của ACMF. Tính bao trùm được thể hiện rất rõ ràng trong Lộ trình Phát triển bền vững Thị trường Vốn ASEAN cũng như trong các ưu tiên chính của Kế hoạch Hành động ACMF 2021 - 2025, khi ACMF tập trung nỗ lực vào các sáng kiến xây dựng và cải thiện các nền tảng cho mối liên kết giữa các thị trường, cũng như sự phát triển bền vững của thị trường vốn khu vực, cụ thể như hệ thống các tiêu chuẩn về công bố thông tin, xây dựng năng lực, chuyển giao kiến thức, và tăng cường hợp tác.

Trong số các sáng kiến hiện đang triển khai của ACMF nhằm hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững của thị trường vốn khu vực, Sáng kiến Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) thu hút được sự tham gia rộng rãi của các công ty niêm yết (CTNY) trong khu vực. Sáng kiến được đưa ra năm 2011 trong nỗ lực thúc đẩy quản trị công ty tốt trong khu vực cũng như tăng cường quảng bá lớp tài sản ASEAN tới cộng đồng đầu tư quốc tế. ACGS lần thứ 6 đã được thực hiện năm 2019 theo số liệu năm 2018 của Top 100 CTNY của các nước tham gia gồm: Singapore, Thái Lan, Malaysia, Philippines và Indonesia, riêng Việt Nam có 82 CTNY tham gia đánh giá. Theo kết quả công bố vào tháng 12/2020, lần đầu tiên Việt Nam có đại diện là Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) lọt vào danh sách Top các CTNY có thực hành quản trị công ty tốt nhất ASEAN. Đây là tín hiệu đáng mừng đối với Việt Nam, khi sự chung tay nỗ lực không ngừng giữa cơ quan quản lý và khu vực tư nhân để cải thiện thông lệ quản trị công ty trong nước, nhằm rút ngắn khoảng cách với khu vực và thế giới, đã có trái ngọt đầu tiên. 

Lần đầu tiên đảm nhận vai trò Chủ tịch ACMF chắc hẳn UBCKNN gặp không ít khó khăn, bỡ ngỡ. Xin ông cho biết những khó khăn, thách thức mà công tác hội nhập của UBCKNN đã gặp phải khi điều hành ACMF?

Trong năm 2020, việc triển khai các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực bị tác động đáng kể do dịch COVID -19, tuy nhiên, UBCKNN, với vai trò kép là Chủ tịch ACMF và Đồng Chủ trì Nhóm Công tác Phát triển Thị trường Vốn của ACMF, đã chủ động thích ứng bằng cách chủ trì tổ chức các hội thảo tham vấn và đào tạo trực tuyến cho thành viên ACMF và thành viên thị trường các nước ASEAN. Các hoạt động trên đã nhận được sự tham gia và ủng hộ tích cực của các nước thành viên nhờ tính phù hợp và phổ quát của chủ đề các hội thảo, như tài chính bền vững, các cơ hội đầu tư tại ASEAN để khôi phục sau COVID... Nhờ sự chủ động và tích cực của UBCKNN trong việc xây dựng và tổ chức các hoạt động, các thành viên TTCK Việt Nam đã có cơ hội tham gia và chia sẻ ý kiến một cách trực tiếp trong một diễn đàn của các cơ quan quản lý thị trường vốn khu vực.

Mặc dù lần đầu tiên đảm nhận vai trò Chủ tịch ACMF với rất nhiều khó khăn và thách thức trong bối cảnh dịch COVID -19 tác động mạnh đến hoạt động của thị trường vốn ASEAN nói chung, cũng như việc triển khai các hoạt động của ACMF nói riêng, UBCKNN đã hoàn thành nhiệm kỳ với nhiều dấu ấn và bước tiến đáng kể trong công tác phát triển thị trường vốn khu vực, thúc đẩy xây dựng thị trường vốn ASEAN “liên kết, phát triển toàn diện và linh hoạt”. Sự thành công của UBCKNN trong vai trò Chủ tịch ACMF 2020 đã khẳng định vị thế và tiếng nói của Việt Nam trên thị trường vốn khu vực, là nền tảng cho việc tăng cường hợp tác và hội nhập thị trường vốn Việt Nam sâu hơn, rộng hơn trong khu vực cũng như quốc tế.

Ông có thể chia sẻ kế hoạch hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chứng khoán thời gian tới, thưa ông?

Trong thời gian tới, kế hoạch công tác hợp quốc tế tập trung vào những vấn đề chính sau đây:

Thứ nhất, tổ chức đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý với các cơ quan quản lý các nước, tổ chức quốc tế để có các giải pháp, chính sách phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Thứ hai, triển khai các giải pháp nâng hạng TTCK Việt Nam từ hạng frotier market (thị trường cận biên) lên hạng emerging market (thị trường mới nổi) trên bảng xếp hạng MSCI và FTSE.

Thứ ba, tiếp tục triển khai các hoạt động trong khuôn khổ hỗ trợ kỹ thuật của các tổ chức quốc tế cho TTCK Việt Nam nhằm nâng cao năng lực của UBCKNN về công tác giám sát thị trường và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Cuối cùng, tăng cường hiệu quả công tác hội nhập kinh tế quốc tế, tích cực tham gia có trách nhiệm trong vai trò thành viên của các diễn đàn, tổ chức hợp tác đa phương ACMF, IOSCO.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

 

Các bài viết khác: