Skip to content
ssc.gov.vn
Phỏng vấn - Trao đổi
Cửa vẫn rộng mở cho phát triển thị trường chứng khoán
1
15/01/2021

Năm 2020 là một năm đầy biến động đối với thị trường chứng khoán (TTCK) toàn cầu nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng bởi những tác động khó lường của đại dịch COVID -19. Trong bối cảnh khó khăn đó, Việt Nam là một trong số ít các quốc gia vẫn giữ được tăng trưởng dương, qua đó giúp TTCK Việt Nam có những bước lội ngược dòng thành công. Để đạt được những thành công nói trên, theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Trần Văn Dũng, đó là nhờ Việt Nam đã kiểm soát tốt dịch bệnh, tình hình kinh tế vĩ mô trong nước có nhiều điểm sáng, Chính phủ, Bộ Tài chính đã có những chỉ đạo kịp thời, triển khai các giải pháp hỗ trợ giúp TTCK Việt Nam có được kết quả trên cả mong đợi trong năm 2020.

Thưa Chủ tịch, trên cương vị là người đứng đầu cơ quan quản lý TTCK, xin Chủ tịch chia sẻ khái quát những điểm nhấn đã đạt được của TTCK trong năm vừa qua?

Dưới tác động nghiêm trọng của đại dịch COVID -19, TTCK toàn cầu trong những tháng đầu năm 2020 đã trải qua những biến động lớn hiếm thấy, với các đợt sụt giảm mạnh và các phiên ngắt mạch giao dịch liên tục diễn ra tại nhiều TTCK. Không nằm ngoài xu hướng thế giới, trong những tháng đầu năm, TTCK Việt Nam đã chứng kiến những đợt giảm điểm mạnh như cuối quý I/2020, VN Index giảm 33% so với cuối năm 2019.

Tuy nhiên, nhờ chính sách điều hành linh hoạt của cơ quan quản lý, TTCK Việt Nam năm 2020 đã được quốc tế ghi nhận là 1 trong 10 TTCK có sức chống chịu với đại dịch và phục hồi tốt nhất thế giới, chúng ta có thể nhìn thấy được qua các điểm nhấn sau:

Thứ nhất, sự hồi phục mạnh mẽ của TTCK Việt Nam: Từ quý II đến nay, cùng với sự hồi phục của TTCK thế giới, TTCK Việt Nam duy trì đà tăng điểm liên tiếp. Kết thúc phiên giao dịch cuối cùng của năm 2020, VN Index đạt 1.103,87 điểm, tăng 67% so với thời điểm thấp nhất của năm 2020 và tăng 14,9% so với thời điểm cuối năm 2019. Chỉ số HNX Index tăng 98,1% so với cuối năm 2019.

Thứ hai, quy mô thị trường cổ phiếu và thị trường trái phiếu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng: Tính đến ngày 31/12/2020, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt gần 5.294 nghìn tỷ đồng, tăng 20,8% so với cuối năm 2019, tương đương với 84,1% GDP năm 2020. Vốn hóa thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP) đạt khoảng 23% GDP năm 2020.

Thứ ba, thanh khoản của thị trường tăng mạnh lên mức cao kỷ lục: Trên thị trường cổ phiếu, giá trị giao dịch (GTGD) bình quân năm 2020 đạt trên 7.420 tỷ đồng/phiên, tăng 59,3% so với bình quân năm 2019. Tính riêng trong quý IV, GTGD bình quân đạt mức kỷ lục 11.593 tỷ đồng/phiên, tăng 2,5 lần so với cuối năm 2019. Thanh khoản trên thị trường trái phiếu tiếp tục tăng trưởng mạnh, bình quân đạt trên 10.393 tỷ đồng/phiên, tăng 13% so với năm 2019.

Thứ tư, số lượng tài khoản nhà đầu tư trong nước tăng mạnh: Tính tới hết tháng 12/2020, tổng số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam tăng 16,7% so với cuối năm 2019, trong đó, số lượng tài khoản trong nước đạt gần 2,74 triệu tài khoản, tăng 16,8% so với cuối năm 2019; số lượng tài khoản nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) đạt 35.071 tài khoản, tăng 9% so với năm 2019.

Thứ năm, nhà ĐTNN bán ròng trên thị trường cổ phiếu nhưng mua ròng trên thị trường trái phiếu: Tính chung cả năm 2020, nhà ĐTNN bán ròng 18.390 tỷ đồng trên thị trường cổ phiếu nhưng nhà ĐTNN mua ròng 4.134 tỷ đồng trên thị trường trái phiếu. Nhà ĐTNN có rút vốn trên TTCK nhưng chỉ ở mức trên 1 tỷ USD, không nhiều so với các thị trường trong khu vực và không ảnh hưởng đến cán cân ngoại hối.

Thứ sáu, trên TTCK phái sinh, giao dịch của hợp đồng tương lai trên chỉ số sôi động, thanh khoản tăng gần 80% so với năm trước. Khối lượng giao dịch bình quân đạt 156.852 hợp đồng/phiên, tăng 77% so với bình quân năm 2019. Tính tại thời điểm 31/12/2020, khối lượng mở OI toàn thị trường đạt 40.339 hợp đồng, tăng 143% so với cuối năm 2019. 

Thứ bảy, tổng mức huy động trên TTCK ước đạt 413.700 tỷ đồng, tăng 30% so với cuối năm 2019, trong đó: huy động vốn qua phát hành cổ phiếu và cổ phần hóa (CPH) ước đạt 23.578 tỷ đồng, giảm 69%. Tuy nhiên, hoạt động CPH và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã có bước tiến đáng kể vào các tháng cuối năm.

Tổng huy động vốn qua phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) ra công chúng đạt 39.895 tỷ đồng, tăng 40%. Ngoài ra, tổng huy động vốn qua phát hành TPDN riêng lẻ cũng tăng kỷ lục đạt khoảng 403.460 tỷ đồng, tăng 30,4%. Dư nợ TPDN đến cuối năm 2020 đạt 15,35% GDP.

Huy động vốn cho ngân sách nhà nước thông qua đấu thầu TPCP cũng tăng mạnh với giá trị đạt gần 350.228 tỷ đồng, tăng 63%. Đây là năm huy động nhiều nhất, kỳ hạn bình quân dài nhất (gần 13,9 năm) và lãi suất thấp nhất từ trước đến nay (2,84%).

Thứ tám, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết/đăng ký giao dịch (DNNY/ĐKGD) 9 tháng đầu năm 2020 khả quan: Mặc dù lợi nhuận sau thuế 9 tháng đầu năm của các công ty giảm 16,1% so với cùng kỳ năm trước nhưng nhiều DNNY/ĐKGD vẫn có kết quả kinh doanh khả quan, số lượng doanh nghiệp báo cáo có lãi vẫn chiếm 84% trong tổng số doanh nghiệp đã thực hiện báo cáo trong quý III/2020, điều này thể hiện doanh nghiệp đã có sức chịu đựng khá tốt dù trải qua dịch COVID -19.

 

Chủ tịch đánh giá như thế nào về kết quả thực hiện nhiệm vụ quản lý, vận hành TTCK Việt Nam trong năm 2020 của cơ quan quản lý?

Nhìn tổng thể toàn thị trường thì năm 2020 là một năm phát triển của TTCK Việt Nam, nhưng lại là một năm đầy thách thức đối với cơ quan quản lý trong công tác điều hành hoạt động của TTCK Việt Nam. Trong năm qua, mặc dù diễn biến phức tạp của dịch COVID -19 đã tác động không nhỏ tới hoạt động của TTCK, nhưng Bộ Tài chính, UBCKNN đã rất chủ động ứng phó và phản ứng linh hoạt với mọi tình huống để giữ cho TTCK hoạt động một cách an toàn và thông suốt. Trong đó, UBCKNN đã bám sát tình hình thực tiễn, chủ động báo cáo Bộ Tài chính, Thủ tướng Chính phủ về diễn biến hoạt động của TTCK và đề xuất các giải pháp giúp thị trường hoạt động ổn định.

Dưới tác động tiêu cực của đại dịch, không chỉ riêng Việt Nam, mà tất cả các cơ quan quản lý TTCK trên thế giới đều rơi vào tình thế bị động. Tuy nhiên, Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN đã kiên định với chính sách không can thiệp hành chính vào thị trường, coi chứng khoán là ngành thiết yếu. Với nhiều giải pháp điều hành, hỗ trợ thị trường, cơ quan quản lý TTCK Việt Nam đã nhận được sự đánh giá rất cao của các cơ quan quản lý TTCK khu vực và trên thế giới.

Cùng với nhiều giải pháp chung của cả nước hỗ trợ nền kinh tế, UBCKNN đã đề xuất Bộ Tài chính ban hành kịp thời các chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và nhà đầu tư trên TTCK (Thông tư 141 và Thông tư 702) giảm giá và miễn hoàn toàn không thu phí đối với hàng loạt dịch vụ trong lĩnh vực chứng khoán đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của TTCK. Cùng với đó, UBCKNN cũng triển khai gần như tức thì hàng loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và thị trường như: yêu cầu các đơn vị xây dựng các kịch bản vận hành thị trường thông suốt; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, nhất là việc hỗ trợ doanh nghiệp mua cổ phiếu quỹ; lùi thời hạn tổ chức đại hội cổ đồng và công bố báo cáo tài chính; tăng cường hỗ trợ online; đề nghị các thành viên tăng cường hệ thống giao dịch điện tử;…

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ TTCK trong giai đoạn dịch COVID -19, UBCKNN dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Tài chính đã trình Chính phủ tích cực hoàn thiện các văn bản quan trọng hướng dẫn Luật Chứng khoán 2019, cụ thể chủ động, tích cực trình Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành 03 Nghị định hướng dẫn Luật Chứng khoán 2019 và trình Bộ Tài chính ký ban hành 11 Thông tư hướng dẫn, đẩy mạnh công tác quản lý, thanh tra, giám sát hoạt động thị trường, qua đó góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho TTCK.

 

Nhân dịp Năm mới, xin Chủ tịch chia sẻ một số kỳ vọng về phát triển TTCK Việt Nam trong thời gian tới và kế hoạch, giải pháp phát triển TTCK Việt Nam trong năm 2021?

Năm 2021, kinh tế Việt Nam vẫn phải đối mặt với những khó khăn khi đại dịch COVID -19 có thể kéo dài trên toàn cầu, đồng thời căng thẳng thương mại toàn cầu dẫn tới gia tăng bảo hộ thương mại và các rủi ro tài chính có thể trầm trọng thêm bởi đại dịch có thể tiếp tục kéo dài... Những diễn biến phức tạp này có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa cũng như việc thu hút các luồng vốn vào Việt Nam. Mặc dù vậy, kinh tế Việt Nam vẫn được đánh giá là có cơ hội phục hồi cao hơn. Trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu nền kinh tế năm 2021 sẽ tăng trưởng 6,5% và nhiều tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đặt niềm tin kinh tế Việt Nam có thể đạt tăng trưởng từ 6,8% - 8% trong năm nay, tôi cho rằng, những kỳ vọng đó sẽ tạo niềm tin và động lực cho TTCK năm 2021. Bên cạnh những yếu tố tích cực, TTCK luôn hàm chứa những rủi ro không thể lường hết, nhưng sự ổn định kinh tế vĩ mô chính là môi trường thuận lợi nhất cho cộng đồng doanh nghiệp vươn lên phát triển và đó cũng là động lực giúp TTCK tăng sức hấp dẫn từ nội lực, khẳng định vị thế mới sau 20 năm xây dựng và trưởng thành trong nền kinh tế.

Từ câu chuyện vĩ mô, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của TTCK trong năm 2020, có thể thấy cửa vẫn rộng mở cho phát triển TTCK năm 2021. Để giữ được những thành quả mà TTCK đã có trong năm 2020, sang năm mới 2021, UBCKNN sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các mục tiêu trọng tâm như sau:

Thứ nhất, UBCKNN sẽ tập trung tổ chức thực hiện tuyên truyền Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn luật đến rộng rãi công chúng đầu tư. Đây là nhiệm vụ tiên quyết trong việc thực hiện hiệu quả Luật Chứng khoán năm 2019, vừa là giải pháp trung và dài hạn để phát triển TTCK bền vững, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giám sát và cưỡng chế thực thi, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, tăng niềm tin của thị trường.

Thứ hai, UBCKNN sẽ xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển Thị trường Chứng khoán giai đoạn 2021 - 2030 để định hình mục tiêu, giải pháp về lộ trình phát triển TTCK - thị trường vốn về dài hạn.

Thứ ba, UBCKNN sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan để trình Bộ Tài chính đẩy nhanh việc cơ cấu lại TTCK theo Đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, cùng với việc hoàn thiện bộ máy Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và các Sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK) theo Quyết định số 37/2020/QĐ-TTg ngày 23/12/2020 của Chính phủ, xây dựng lộ trình cơ cấu lại các thị trường cổ phiếu, trái phiếu và phái sinh theo hướng chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa; tiếp tục tái cơ cấu hệ thống các định chế trung gian trên thị trường theo định hướng của Chính phủ.

Thứ tư, UBCKNN sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan chỉ đạo SGDCK Tp. Hồ Chí Minh (HOSE) sớm trình Bộ Tài chính giải pháp củng cố hệ thống giao dịch hiện tại nhằm xử lý ngay tình trạng tắc nghẽn lệnh, đảm bảo cho TTCK giao dịch được bình thường. Đồng thời chỉ đạo HOSE và các đơn vị thụ hưởng sớm hoàn thành đưa hệ thống công nghệ thông tin mới vào hoạt động đồng bộ tại SGDCK và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam. Trên cơ sở đó sẽ triển khai xây dựng thêm thị trường TPDN và các sản phẩm mới theo lộ trình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Thứ năm, tiếp tục thực hiện các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động CPH, thoái vốn DNNN, gắn với niêm yết/ĐKGD trên TTCK để tăng quy mô và chất lượng hàng hóa cho TTCK, thúc đẩy quy mô và thanh khoản thị trường, đưa thêm các sản phẩm mới.

Thứ sáu, UBCKNN sẽ tăng cường năng lực giám sát, quản lý và cưỡng chế thực thi của cơ quan quản lý nhà nước đối với TTCK theo thông lệ và chuẩn mực quốc tế. Trong đó, ưu tiên thiết lập các cơ chế giám sát, cảnh báo sớm, có kịch bản phòng ngừa khủng hoảng, đảm bảo hoạt động ổn định của khu vực tài chính quốc gia. Siết chặt kỷ cương kỷ luật của thị trường. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Thứ bảy, UBCKNN sẽ tiếp tục tham gia tư vấn cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính về chính sách vĩ mô với tư cách là thành viên của Hội đồng Chính sách Tiền tệ Quốc gia và thường trực của Tổ Điều hành của Thủ tướng về TTCK, nhất là trong việc chủ động xây dựng hệ thống số liệu thống kê, theo dõi thị trường quốc tế và trong nước để kịp thời báo cáo những dấu hiệu bất thường lên Bộ Tài chính.

Các bài viết khác: