Skip to content
ssc.gov.vn
Dự thảo Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán
Giới thiệu Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán
266
15/12/2020

Bộ Tài chính (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - UBCKNN) đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (CK và TTCK) để thay thế Nghị định số 108/2013/NĐ-CP (Nghị định 108) và Nghị định số 145/2016/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 108 (Nghị định 145) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực CK và TTCK. Dự thảo Nghị định được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa các quy định hiện hành tại Nghị định 108 và Nghị định 145 còn phù hợp với thực tiễn; bổ sung các hành vi vi phạm mới và chế tài xử phạt đảm bảo thực thi Luật Chứng khoán 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành; đảm bảo khả năng bao quát, xử phạt hiệu quả các hành vi vi phạm trên TTCK, nâng cao tính răn đe, phòng ngừa vi phạm, phù hợp với thực tiễn xử lý vi phạm cũng như tình hình hoạt động của TTCK trong thời gian tới.

Dự thảo Nghị định gồm 04 Chương và 50 Điều với các nội dung chính như sau:

Chương 1. Những quy định chung, gồm 05 Điều (từ Điều 1 đến Điều 5).

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết các tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực CK và TTCK theo yêu cầu tại Nghị định 97/2017/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 81/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật Xử lý vi phạm hành chính), ví dụ như: công ty đại chúng (CTĐC), tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch (ĐKGD), tổ chức kiểm toán được chấp thuận, tổ chức tư vấn chào bán/phát hành, tổ chức bảo lãnh phát hành, tổ chức đấu thầu, đại lý phát hành, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, cổ đông, nhà đầu tư là tổ chức...

Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực CK và TTCK được sửa đổi theo quy định tại Điều 132 Luật Chứng khoán 2019, theo đó quy định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi thao túng TTCK, giao dịch sử dụng thông tin nội bộ là 10 lần khoản thu trái pháp luật đối với tổ chức và 05 lần khoản thu trái pháp luật đối với cá nhân hoặc 03 tỷ đồng đối với tổ chức, 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân trong trường hợp không có khoản thu trái pháp luật hoặc mức phạt tính theo khoản thu trái pháp luật thấp hơn 03 tỷ đồng đối với tổ chức, 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân. Các hành vi vi phạm khác có mức phạt tiền tối đa là 03 tỷ đồng đối với tổ chức, 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân. So với Nghị định 108 và Nghị định 145, mức phạt tiền đối đa trong lĩnh vực chứng khoán được nâng lên thêm 50% (hiện tại, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực chứng khoán là 02 tỷ đồng đối với tổ chức và 01 tỷ đồng đối với cá nhân.

Chương I quy định các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả được sửa đổi để phù hợp với nội dung sửa đổi tại Chương II, được điều chỉnh phù hợp với Luật Chứng khoán 2019 và trên cơ sở tiếp thu giải trình ý kiến của các cơ quan, tổ chức. Chương I quy định 01 Điều (Điều 3) về giải thích các từ ngữ nhằm làm rõ và tạo thuận lợi trong áp dụng quy định tại Chương 2 dự thảo Nghị định, quy định 01 Điều (Điều 5) về mức phạt tiền tối đa với các hành vi, mức phạt áp dụng đối với tổ chức và các mức phạt chỉ áp dụng cho cá nhân.

Chương 2. Hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, gồm 37 Điều (từ Điều 6 đến Điều 42).

Chương 2 dự thảo Nghị định quy định cụ thể các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả, được phân ra 16 Mục tương ứng với các nhóm vi phạm: vi phạm quy định về chào bán, phát hành chứng khoán riêng lẻ; vi phạm quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng tại Việt Nam; vi phạm quy định về phát hành trái phiếu ra nước ngoài và phát hành chứng chỉ lưu ký tại nước ngoài; vi phạm quy định về phát hành thêm cổ phiếu; vi phạm quy định về CTĐC; vi phạm quy định về chào mua công khai; vi phạm quy định về niêm yết, ĐKGD chứng khoán; vi phạm quy định về tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán; vi phạm quy định về kinh doanh chứng khoán và hành nghề chứng khoán; vi phạm quy định về giao dịch chứng khoán; vi phạm quy định về đăng ký, lưu ký, bù trừ, thanh toán, ngân hàng giám sát/lưu ký; vi phạm quy định về công bố thông tin (CBTT), báo cáo; vi phạm quy định về kiểm toán đơn vị có lợi ích công chúng; vi phạm quy định về phòng chống rửa tiền và phòng chống khủng bố trong lĩnh vực chứng khoán; vi phạm về quy định thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Về vi phạm quy định chào bán, phát hành chứng khoán, dự thảo Nghị định sửa đổi các hành vi liên quan đến hoạt động chào bán, phát hành chứng khoán theo Luật Chứng khoán 2019 được hướng dẫn tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Chứng khoán 2019; bổ sung hành vi và chế tài đối với vi phạm thực hiện chuyển nhượng chứng khoán chào bán riêng lẻ trái pháp luật của nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, hành vi làm giả giấy tờ trong phát hành thêm; tăng mức phạt tiền đối với một số vi phạm về chào bán, phát hành; bổ sung các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với các vi phạm quy định tại Nghị định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp theo hình thức riêng lẻ; bỏ một số hành vi không còn quy định tại Luật Chứng khoán 2019 như hành vi không đưa chứng khoán đã chào bán ra công chúng vào giao dịch tập trung trong thời hạn 01 năm do Luật Chứng khoán 2019 đã quy định gắn chào bán ra công chúng với ĐKGD/niêm yết.

Về vi phạm nghĩa vụ CTĐC và quản trị CTĐC, dự thảo Nghị định chia nhỏ các khung phạt tiền đối với hành vi chậm đăng ký CTĐC theo thời gian chậm để xử lý phù hợp hơn với thực tiễn; bổ sung hành vi không nộp hồ sơ hủy tư cách đại chúng; sửa đổi các hành vi vi phạm quy định về quản trị CTĐC theo hướng quy định chi tiết các hành vi vi phạm, làm rõ các hành vi có thể ảnh hưởng đến quyền của cổ đông.

Về vi phạm quy định mua lại cổ phiếu, chào mua công khai, dự thảo Nghị định sửa đổi, bỏ các hành vi liên quan đến cổ phiếu quỹ do theo Luật Chứng khoán 2019 không còn cổ phiếu quỹ (các cổ phiếu được tổ chức phát hành mua lại phải hủy và làm thủ tục giảm vốn); bổ sung hành vi, chế tài và biện pháp khắc phục hậu quả liên quan đến hoạt động mua lại cổ phiếu của tổ chức phát hành; sửa đổi hành vi và tăng mức phạt tiền đối với một số vi phạm quy định về chào mua công khai.

Đối với vi phạm quy định niêm yết, ĐKGD chứng khoán, dự thảo Nghị định tăng khung phạt tiền đối với một số hành vi vi phạm quy định về niêm yết, ĐKGD chứng khoán; quy định mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực chứng khoán đối với hành vi tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán trái quy định pháp luật, bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ trang thông tin điện tử, phần mềm, hệ thống giao dịch và thiết bị sử dụng để thực hiện vi phạm; bổ sung hành vi không thực hiện các biện pháp cảnh báo, kiểm soát, hạn chế giao dịch chứng khoán theo quy định của pháp luật và quy chế của Sở giao dịch chứng khoán.

Đối với nhóm hành vi vi phạm quy định về kinh doanh chứng khoán và hành nghề chứng khoán, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các hành vi theo Luật Chứng khoán 2019 như bổ sung hành vi vi phạm nghĩa vụ về giám sát giao dịch chứng khoán, sửa đổi hành vi đầu tư trái pháp luật, tách riêng nhóm hành vi thực hiện các hoạt động khi chưa được UBCKNN chấp thuận theo Luật Chứng khoán 2019; quy định chi tiết các hành vi vi phạm về cho vay giao dịch ký quỹ; bổ sung hành vi không xây dựng hệ thống để đảm bảo hoạt động an toàn, liên tục...; điều chỉnh chế tài xử phạt theo hướng tăng mức phạt tiền đối với một số hành vi như hoạt động kinh doanh, cung cấp dịch vụ chứng khoán trái phép, các hành vi lạm dụng tài sản của khách hàng; điều chỉnh các hình thức xử phạt bổ sung phù hợp với trường hợp vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

Liên quan đến các vi phạm quy định giao dịch chứng khoán, dự thảo Nghị định điều chỉnh hành vi và khung phạt đối với các vi phạm quy định về nghĩa vụ báo cáo khi giao dịch của cổ đông lớn, người nội bộ và người có liên quan. Khoản 2 Điều 128 Luật Chứng khoán 2019 quy định nghĩa vụ CBTT của cổ đông lớn, cổ đông nội bộ và người có liên quan sẽ phát sinh khi giao dịch từ giá trị nhất định, dự thảo Nghị định đề xuất giá trị giao dịch tối thiểu bắt đầu xử phạt là 300 triệu đồng/ngày tính theo mệnh giá (đối với cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ) hoặc tính theo giá phát hành (quyền mua cổ phiếu, quyền mua chứng chỉ quỹ, chứng quyền...) tương ứng với mức giá trị giao dịch tối thiểu làm phát sinh nghĩa vụ CBTT đang quy định tại dự thảo Thông tư hướng dẫn về CBTT trên TTCK (thay thế Thông tư 155/2015/TT-BTC); quy định các khung phạt có mức phạt tiền tăng dần theo giá trị giao dịch vi phạm, đưa ra hình thức xử phạt bổ sung đối với vi phạm có giá trị lớn. Đối với hành vi thao túng TTCK, giao dịch sử dụng thông tin nội bộ, dự thảo Nghị định quy định mức phạt tiền bằng 10 lần khoản thu trái pháp luật đối với tổ chức (05 lần đối với cá nhân) nhưng không thấp hơn 03 tỷ đồng đối với tổ chức (1,5 tỷ đồng đối với cá nhân), tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề từ 1 - 2 năm; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại khoản thu trái pháp luật. Bên cạnh đó, bổ sung hành vi và chế tài xử phạt vi phạm cho người khác mượn tài khoản để giao dịch chứng khoán, đứng tên sở hữu chứng khoán hộ người khác dẫn đến hành vi thao túng giá chứng khoán.

Đối với vi phạm quy định về đăng ký, lưu ký, bù trừ, thanh toán, ngân hàng giám sát, dự thảo Nghị định sửa đổi một số hành vi, tên đối tượng vi phạm để phù hợp với Luật Chứng khoán 2019 như điều chỉnh Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) thành Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam; tăng mức phạt đối với hành vi không lưu ký, không tách biệt tài sản lưu ký, sử dụng tài sản ủy thác sai mục đích, không đúng quy định; sửa đổi cách dùng từ phù hợp với Luật Chứng khoán 2019 (giấy chứng nhận, thành viên lưu ký, thành viên bù trừ...).

Về vi phạm quy định về nghĩa vụ báo cáo, CBTT trên TTCK, quy định liên quan đến kiểm toán, phòng chống rửa tiền, phòng chống khủng bố trong lĩnh vực CK và TTCK, về cơ bản dự thảo Nghị định giữ nguyên các hành vi và nâng khung phạt tiền đối với một số hành vi vi phạm quy định về kiểm toán cho đơn vị có lợi ích công chúng; bổ sung hành vi bị cấm quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền (tài khoản vô danh, sử dụng tên giả); bổ sung hành vi và chế tài xử phạt đối với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán về một số hành vi vi phạm Luật Phòng, chống khủng bố để thực hiện Kế hoạch hành động giải quyết những rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố giai đoạn 2019 - 2020 ban hành theo Quyết định 474/QĐ-TTg ngày 30/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ.

Trong xử lý các vi phạm quy định về thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dự thảo Nghị định bổ sung thêm hành vi để đảm bảo thực thi các thẩm quyền thu thập thông tin phục vụ thanh kiểm tra và xử lý vi phạm của UBCKNN tại Luật Chứng khoán 2019 như hành vi không giải trình, không đến làm việc theo yêu cầu của người có thẩm quyền; sửa đổi hành vi trong hoạt động thanh tra, kiểm tra phù hợp hơn với pháp luật thanh tra.

Chương 3. Thẩm quyền xử phạt, lập biên bản vi phạm hành chính và áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả, gồm 05 Điều (từ Điều 43 đến Điều 47).

Chương 3 quy định thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBCKNN được phạt tiền đến mức tối đa trong lĩnh vực chứng khoán, cụ thể phạt tiền tối đa đến 10 lần khoản thu trái pháp luật đối với tổ chức, 05 lần khoản thu trái pháp luật đối với cá nhân có hành vi thao túng, nội gián; tối đa đến 03 tỷ đồng đối với tổ chức và 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân có hành vi vi phạm khác. So với Nghị định 108 và Nghị định 145, thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBCKNN được nâng lên do mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực chứng khoán được nâng lên theo quy định tại Luật Chứng khoán 2019. Chủ tịch UBCKNN còn có quyền áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại dự thảo Nghị định.

Dự thảo Nghị định giữ nguyên quy định về thẩm quyền xử phạt của Chánh Thanh tra UBCKNN, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành UBCKNN (tối đa đến 100 triệu đồng đối với tổ chức và 50 triệu đồng đối với cá nhân) do thẩm quyền phạt tiền của Chánh Thanh tra UBCKNN, Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành UBCKNN được quy định cụ thể tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và dự kiến chưa được sửa đổi tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính đang được trình Quốc hội xem xét.

Bên cạnh thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính của các chức danh có thẩm quyền xử phạt, dự thảo Nghị định mở rộng phạm vi người có quyền lập biên bản vi phạm hành chính về chứng khoán là công chức thuộc ngành Tài chính đang thi hành nhiệm vụ, công vụ theo văn bản quy phạm pháp luật hoặc văn bản hành chính do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành.

Đối với áp dụng hình thức xử phạt đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh, dịch vụ, lưu ký, bù trừ, thanh toán chứng khoán và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, dự thảo Nghị định tiếp tục quy định hướng dẫn tương tự như Nghị định 108 và Nghị định 145, bỏ quy định việc áp dụng hình thức đình chỉ lưu ký thực hiện theo quy chế của VSD.

Chương 4: Điều khoản thi hành, gồm 03 Điều (từ Điều 48 đến Điều 50).

Chương 4 quy định về việc thi hành Nghị định, thời điểm có hiệu lực thi hành, điều khoản chuyển tiếp để hướng dẫn việc áp dụng quy định xử phạt đối với hành vi xảy ra trước thời điểm Nghị định có hiệu lực nhưng chưa bị xử phạt hoặc sau đó mới phát hiện, nguyên tắc áp dụng có lợi cho đối tượng xử phạt trong áp dụng trách nhiệm pháp lý.

Các bài viết khác: