Skip to content
ssc.gov.vn
Dự thảo Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán
Có nhiều đột phá trong Danh sách Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán
266
15/12/2020

Hiện nay, Bộ Tài chính (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - UBCKNN) đang lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (TTCK) từ các chuyên gia và các thành viên TTCK. Trong chuyên đề này, Tạp chí Chứng khoán đã có buổi phỏng vấn PGS.TS. Lê Vũ Nam - Giảng viên cao cấp, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh xoay quanh Dự thảo Nghị định này.

Theo ông, Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK đã phù hợp với thực tiễn hay chưa?

Tôi cho rằng, một văn bản quy phạm pháp luật được cho là phù hợp với thực tiễn khi văn bản đó được ban hành trên cơ sở phù hợp với các điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu điều chỉnh những quan hệ phát sinh trong thực tế đời sống khi hội đủ các điều kiện cần thiết để bảo đảm tính thực thi, tuân thủ và áp dụng. Từ đó, cơ quan quản lý Nhà nước đạt được mục tiêu tác động, định hướng các quan hệ xã hội phát triển theo những mục tiêu mà mình mong muốn. Đứng trên góc độ này có thể thấy rằng, Dự thảo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK (Dự thảo Nghị định) so với Nghị định số 108/2013/NĐ-CP (Nghị định 108)1 và Nghị định số 145/2016/NĐ-CP (Nghị định 145)2 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 108 bước đầu đã có những bước phát triển đột phá:

Một là, Dự thảo Nghị định đã bám sát và cụ thể hóa Luật Chứng khoán năm 2019;

Hai là, Dự thảo Nghị định đã có những quy định bao quát hơn về đối tượng áp dụng và phạm vi áp dụng;

Ba là, Dự thảo Nghị định đã quy định mức xử phạt cho hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK tăng nặng hơn so với Nghị định 108 và Nghị định 145 và phù hợp với quy mô và mức độ hội nhập quốc tế của TTCK Việt Nam hiện nay. Ví dụ: mức xử phạt tiền đối với hành vi thao túng giá cổ phiếu, giao dịch sử dụng thông tin nội bộ, Dự thảo Nghị định quy định mức phạt bằng 10 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn 3 tỷ đồng đối với tổ chức; 5 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân. Ngoài ra, Dự thảo Nghị định cũng quy định về hình thức xử phạt bổ sung bên cạnh hình thức xử phạt chính là đình chỉ giao dịch chứng khoán từ 1 đến 2 năm, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề từ 1 đến 2 năm đối với người có hành vi vi phạm. Một số hành vi vi phạm khác mà các văn bản trước đây không đề cập cũng được Dự thảo Nghị định đưa vào danh sách các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK và phải bị xử phạt như: cho người khác mượn tài khoản để giao dịch chứng khoán, đứng tên sở hữu chứng khoán hộ người khác dẫn đến hành vi thao túng TTCK, không tuân thủ các hành vi bị cấm quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền (tài khoản vô danh, sử dụng tên giả); bổ sung thêm một số hành vi vi phạm như: hành vi không giải trình, không đến làm việc theo yêu cầu của người có thẩm quyền...

Với những gì đã trao đổi trên, tôi cho rằng Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 108 và Nghị định 145 hoàn toàn phù hợp với thực tiễn và đòi hỏi hiện nay của TTCK Việt Nam trong bối cảnh quy mô của thị trường ngày càng mở rộng, các hành vi vi phạm ngày càng phức tạp và tinh vi hơn cũng như mức độ hội nhập ngày càng cao của TTCK Việt Nam.

Về phía cá nhân, ông có những ý kiến, đóng góp gì giúp hoàn thiện Dự thảo Nghị định?

Do các hành vi vi phạm trên TTCK khá phức tạp, hậu quả gây ra khó có thể lường trước và khoản lợi thu được nhiều trường hợp là rất lớn nên tôi cho rằng, Dự thảo Nghị định bên cạnh việc tăng nặng chế tài xử phạt tiền cho hành vi vi phạm hành chính trên TTCK cần chú trọng nhiều hơn đến các biện pháp xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như: tịch thu khoản thu nhập trái pháp luật, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu… Vì thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy, chính các biện pháp xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả đôi khi mang lại tính răn đe và hiệu quả cao hơn cả biện pháp xử phạt tiền.

Ngoài ra, để phòng ngừa các trường hợp tùy tiện trong áp dụng pháp luật và để bảo đảm công bằng trong áp dụng pháp luật, đề nghị khoảng cách giữa các mức xử phạt cho một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK cần xem xét rút ngắn lại. Ví dụ: Khoản 3, Điều 5 Dự thảo Nghị định quy định: Phạt tiền từ 2 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng đối với hành vi làm giả giấy tờ, xác nhận trên giấy tờ giả mạo chứng minh đủ điều kiện chào bán trong hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Rõ ràng, khi cùng một hành vi làm giả giấy tờ, xác nhận trên giấy tờ giả mạo chứng minh đủ điều kiện chào bán trong hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì người có thẩm quyền căn cứ vào đâu, dựa trên tiêu chí nào xác định mức xử phạt là 2 tỷ đồng hoặc 3 tỷ đồng cũng là một vấn đề rất khó xác định và dễ mang tính cảm tính.

Theo ông, Nghị định này khi được ban hành và đi vào cuộc sống sẽ tác động như thế nào đối với TTCK Việt Nam?

Tôi cho rằng, chúng ta hoàn toàn có hy vọng là Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 108 và Nghị định 145 sau khi được ban hành sẽ có tác động tích cực đến TTCK Việt Nam, góp phần hướng tới một TTCK công khai, minh bạch, công bằng và đúng pháp luật thật sự. Nếu các hoạt động giám sát, thanh tra trên TTCK được tăng cường và phát huy hơn nữa vai trò của mình nhằm kịp thời phát hiện những hành vi vi phạm trên TTCK, cùng với việc áp dụng nghiêm khắc các chế tài được quy định trong Dự thảo Nghị định thì hoạt động của TTCK Việt Nam sẽ lành mạnh hơn, các hành vi vi phạm về công bố thông tin, chào bán chứng khoán, thao túng và lũng đoạn thị trường rất có thể sẽ thuyên giảm. Làm được điều này, Dư thảo Nghị định đóng vai trò không nhỏ đến việc cải thiện niềm tin của nhà đầu tư là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy TTCK Việt Nam phát triển hơn trong giai đoạn tiếp theo, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp công hiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong bối cảnh kinh tế số hiện nay.

 

Để Nghị định được triển khai hiệu quả, ông có khuyến nghị gì với cơ quan nhà nước có thẩm quyền (trong việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng liên quan trong giám sát, thanh tra, kiểm tra, điều tra, xác minh, xử lý các vụ việc vi phạm pháp luật trên TTCK, nhất là các vụ việc liên quan đến các hành vi có dấu hiệu tội phạm)?

Để Nghị định sau khi được ban hành triển khai hiệu quả, yếu tố quan trọng hàng đầu là cần phải tuyên truyền, giáo dục cho các thành viên thị trường hiểu và nắm rõ các quy định về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK kèm theo là các mức xử phạt tương ứng. Hình thức tuyên truyền khá phong phú và đa dạng như: hội thảo, hội nghị, các buổi tập huấn, mở các cuộc thi tìm hiểu về Nghị định, mở đường dây nóng hỏi đáp về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK, thông qua báo chí, phát thanh, truyền hình…

Yếu tố thứ hai là cần phải có sự chỉ đạo tập trung, thống nhất của cơ quan quản lý Nhà nước là UBCKNN xem việc triển khai thực hiện Nghị định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm chấn chỉnh và cải thiện sự tuân thủ pháp luật trên TTCK, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên TTCK.

Yếu tố thứ ba là các cơ quan, bộ phận có thẩm quyền kiểm tra, giám sát và thanh tra trên TTCK cần tích cực phát huy vai trò của mình trong các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm để ngăn chặn sự tác động xấu đến thị trường, đảm bảo tính răn đe của pháp luật. Ngoài ra, bộ phận kiểm soát nội bộ tại các công ty chứng khoán, Ban kiểm soát/Ủy ban kiểm toán của các công ty đại chúng, công ty niêm yết cũng cần có nhận thức đúng đắn hơn về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình trong việc phát hiện và đề xuất xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trong phạm vi nội bộ công ty cũng như trong việc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền trong việc phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK.

Các bài viết khác: